De val van de muur

Laatst, toen ik via Facebook nog eens met iemand terugkeek op mijn tijd in Göteborg kwamen we maar eens tot dezelfde conclusie: wat was dat een mooie tijd. Hoe geweldig waren de mogelijkheden voor impulsief reisgedrag wel niet. Iemand heeft een gek idee om het weekend weer eens ergens heen te gaan en de rest vindt dat gekke idee zo gek nog niet. Vervolgens gaat iedereen hard op zoek naar de goedkoopste slaapplaatsen, vervoersmogelijkheden en toeristische hoogtepunten, om vervolgens dat weekend ook echt in Noorwegen, Kopenhagen, Linköping of waar dan ook te zitten. Kortom: binnen een week van een impulsief reisideetje naar de werkelijke uitvoering.

Nu werk ik en gaat dat allemaal niet meer zo makkelijk. Tenminste, zo lijkt het, maar daar moet je gewoon doorheen kijken. Eind augustus begon namelijk sterk de behoefte voor een impulsief reisje te vormen. Waarom een weekend in Arnhem/Doesburg zitten als je ook in Berlijn, Barcelona, Praag of Parijs kunt zitten? Ik kon inderdaad niet echt een goede reden verzinnen waarom dat niet kon, en na een beetje googlen (ryanair, ns) stapte ik 5 dagen later uit op Berlin Haubtbahnhof.

Berlijn dus, eigenlijk maar anderhalve dag maar genoeg voor wat last-minute-fun. Vrijdagavond nog even langs een lounch-bar met de mooie naam zu mir oder zu dir. Zaterdag redelijk bijtijds opgestaan voor de gratis Free-city-tour.

De Free-city-tour was een erg leuke tour door heel Berlijn. Een Britse student in German History leidde ons 4 uur lang rond langs vele historische punten met op elke plek wel een mooi verhaal.

Bijvoorbeeld over de val van de muur, in november precies 20 jaar geleden. Dit was niet iets wat gepland was maar gebeurde per ongeluk. Zomaar…

Na een aantal demonstraties in Leipzig (het was eigenlijk verboden om met meer dan 6 mensen samen te scholen, maar tegen tachtigduizend mensen valt moeilijk iets te doen), had de regering toch wel door dat er iets moest gaan veranderen in Oost-Duitsland. De mensen voelen zich opgesloten en willen graag weg kunnen. Maar ja, als ze de grenzen open gooien, dan gaat iedereen natuurlijk weg uit Oost-Berlijn en blijft er niemand meer over.

Dus daar moest wat slims op worden bedacht. Ze bedachten het volgende: Alle grenzen gaan voorwaardelijk open. Let op het woord voorwaardelijk. Voorwaarde is, dat ze alleen met een geldig paspoort kunnen reizen en die heeft niemand, dus kan nog steeds niemand weg. Geniaal plan, vond ook de rest van de regering. Tijd voor een persconferentie dus. Alle internationale wereldpers bij elkaar geroepen en ene Günter Schabowski het woord gegeven. Echter, Herr Günter was niet bij de besluitvorming geweest dus wist eigenlijk niet precies waar het over ging. Geen probleem, ze hadden voor hem een mooi 3 pagina’s tellende samenvatting gemaakt waar alles in stond, dus er kon niets mis gaan. Het enige wat hij moest doen is vertellen dat de grenzen voorwaardelijk open gingen.

Nou, dat kon onze Uber-Günter wel, dus hij vol goede moed aan die persconferentie begonnen, hij begon met een of ander lang en saai verhaal over de huidige status van oost Duitsland, bla, bla, bla, je kent het wel. Na een uur was ie eindelijk uitgekletst en was het tijd voor vragen. Al die journalisten waren al lekker ingedommeld door dat saaie verhaal, een paar waren al naar huis gegaan (stomste wat ze ooit gedaan hadden in hun carrière…), want toen stelde een Italiaanse journalist de vraag: Hoe zit het met de grenzen? Ja goede vraag! dachten ook de anderen en iedereen schok weer een beetje wakker.

Dit was het moment waar Der Günter op gewacht ad en hij begon te glunderen. Ten overstaande van de hele wereld pers zouden nu zijn 5 minuutjes of fame komen. Dus hij sprak met sprankelende pretoogjes uit: De grenzen gaan open! Nou dat was me toch wel even wat nieuws (hij was alleen een woordje vergeten te vertellen…). Alle journalisten die al helemaal ingekakt waren, waren weer helemaal wakker en stelden allemaal vragen door elkaar. Een voor een mensen, anders kunnen we het niet horen. Ondertussen was deze persconferentie natuurlijk al over de hele wereld (behalve in Oost-Duitsland) life op tv en radio.

Geldt dat dan ook voor Berlijn? Vroeg een andere journalist. Na zijn eerste fout (het vergeten van het belangrijke woord voorwaardelijk), ging Günter nogmaals de fout in. Hij wist namelijk het antwoord niet op deze vraag. Dus hij zoeken en zoeken door dat document van 3 pagina’s, maar hij kon het niet vinden. Tja, dacht hij bij zichzelf, er staat in dat alle grenzen open gaan, dus dan zal die ook wel open gaan zeker. Ja! Zei hij vol zelfvertrouwen, dat geldt ook voor Berlijn. De journalisten vielen van hun stoel van verbazing. De best beveiligde grens van de hele wereld ging open. Nou dat was wel even nieuws.

Enne, wanneer gebeurd dat dan? Was een logische vervolgvraag. Güntertje kreeg het steeds benauwder, en weer begon hij zenuwachtig door zijn 3 pagina’s tellende document te bladeren. En hij bladerde en bladerde en vond maar niets. En hij werd aangestaard door een horde journalisten en hij vond maar niets. En hij keek opnieuw en opnieuw in het document, maar kon echt niets vinden, hoe graag hij ook wilde. De enige datum die hij zag, was die van 9 november 1989, de datum van de persconferentie. Dat was de enige datum die hij kon vinden. Nou, dan zal het dat maar zijn dacht ie. Dus hij zei weer, vol vertrouwen: Now! Inmidiately! Nou dit was wel even het grootste nieuws wat toen de wereld over ging hoor.

Nu wisten de mensen in Oost-Berlijn dat officieel nog niet, het was daar niet op radio en tv te horen, maar er waren natuurlijk wel mensen die toch stiekem radio luisterden uit het westen en die kregen dus te horen dat de muur open stond. Nou, dat wilden ze wel eens met eigen ogen zien.

Dus langzaam liepen er groepjes mensen richting de Berlijnse Muur. Maar ja, de soldaten op de grenspost die wisten natuurlijk van niets, want het was helemaal niet de bedoeling dat de grens open ging. Dus die stonden raar te kijken toen er opeens duizend man voor de deur stonden die graag naar de andere kant wilden. Ehm… toch maar even bellen met het hoofdkwartier. Hallo, ja hier checkpoint Charlie, er staan hier 1000 man voor de deur, dat mag toch helemaal niet, wat moeten we doen? Vroegen de soldaten. Wat schrijft het protocol voor? Ehm, even kijken hoor. Ah hier staat het: schiet de rumoerigste mensen dood, dan gaat de rest vanzelf weg. Nou, dan doe je dat toch! Zei het hoofdkwartier. Ehm, maar ze zijn allemaal rumoerig, wat moeten we dan doen? Hmzz ja da’s vervelend, die kan je moeilijk allemaal gaan doodschieten, dat gaat opvallen. Wat willen ze dan, over de grens? Dan vraag je toch gewoon wie er een geldig paspoort heeft, nou dat heeft helemaal niemand dus dan kunnen ze ook niet over. Nou dat was wel een goed idee, vonden die soldaten dus dat deden ze dan maar.

Dus zei via een megafoon omgeroepen dat alleen de menen met een paspoort over de grens konden. Shit dachten al die mensen, dat is wel een goeie, dat heb ik niet. Dus teleurgesteld wilde iedereen weer afdruipen naar huis. Tot dat… tot dat 2 huisvrouwen een stap naar voren deden. Wij hebben een paspoort, zeiden ze. Het waren 2 West-Berlijnse huisvrouwen die een dagje waren shoppen in het oosten. Dus ze lieten het reisdocument zien, en tja daar konden die soldaten niets tegen doen, dus moesten ze de vrouwen wel door laten. Dus ze maakten ergens een deurtje open om die vrouwen erdoor te laten.

De rest van de menigte stond dit aan te kijken en toen dachten er een paar (ik denk dat ik dat ook gedacht zou hebben): hé daar gaat een deurtje open, daar kan ik ook door heen. En voor die soldaten het wisten stonden er opeens 10 mensen aan de andere kant van de muur. En voor die het wisten hadden die de grote poort al open gemaakt. En voor die het wisten waren die andere 1000 mensen ook aan de andere kant van de muur. En voor die het wisten leren we nu al 20 jaar dat op die dag de muur gevallen is.

Moraal van het verhaal:

Oost-Berlijn is al 20 jaar vrij, nu de rest van de wereld nog!